Για την αναπαραγωγή

Περιγραφή

Παρά τα φαινόμενα, δηλαδή παρά τις ιδεολογικές προκαταλήψεις για την ιδεολογία και τις ιδέες, η ιδεολογία δεν υπάρχει μέσα στις ιδέες. Οι «ιδέες» ουδόλως έχουν, όπως επιχειρεί να μας πείσει η ιδεολογία της ιδέας, μια ιδεατή, ιδεϊκή ή πνευματική ύπαρξη, αντιθέτως έχουν υλική ύπαρξη. […]  

Η ιδεολογία δεν υπάρχει στον «κόσμο των ιδεών» εννοούμενο ως «πνευματικό κόσμο». Η ιδεολογία υπάρχει σε θεσμούς και στις πρακτικές τους. Μπαίνουμε μάλιστα στον πειρασμό να πούμε ακόμα πιο συγκεκριμένα: Η ιδεολογία υπάρχει σε μηχανισμούς και στις πρακτικές τους. Με αυτήν ακριβώς την έννοια οι ιδεολογικοί μηχανισμοί του κράτους πραγματώνουν, στο πλαίσιο της υλικής διάταξης καθενός από αυτούς τους μηχανισμούς, και στο πλαίσιο των πρακτικών τους, μια ιδεολογία εξωτερική προς αυτούς, την οποία αποκαλέσαμε πρωτεύουσα ιδεολογία και που τώρα μπορούμε να την πούμε με το όνομά της, κρατική ιδεολογία, ως ενότητα των βασικών ιδεολογικών θεμάτων της κυρίαρχης τάξης ή των κυρίαρχων τάξεων.

Στον απόηχο του Μάη του ’68, ο Λουί Αλτουσέρ θα παραγάγει ορισμένες από τις πιο επιδραστικές και κρίσιμες θεωρητικές συνεισφορές του: το περίγραμμα μιας υλιστικής θεωρίας της ιδεολογίας, αφενός, και τις βασικές γραμμές μιας νέας μαρξιστικής θεωρίας για την κρατική εξουσία, με επίκεντρο τους ιδεολογικούς μηχανισμούς του κράτους, αφετέρου.

Στην παρούσα έκδοση, συγκεντρώνεται το σύνολο της ερευνητικής αυτής εργασίας του συγγραφέα, και πρωτίστως το θεμελιώδες κείμενό της, εκείνο από το οποίο αντλήθηκαν τα θραύσματα που αποτέλεσαν το διάσημο άρθρο «Ιδεολογία και ιδεολογικοί μηχανισμοί του κράτους». Γίνεται έτσι προσβάσιμη για πρώτη φορά στα ελληνικά η πλήρης συμβολή του Αλτουσέρ για την ιδεολογία και τους ΙΜΚ, φωτίζοντας προηγούμενα αδιαφανή σημεία, που έδωσαν λαβές για κριτική, και φέρνοντας ενδεχομένως στην επιφάνεια άλλα, που προκύπτουν ακριβώς από τον ερευνητικό και ανολοκλήρωτο χαρακτήρα του χειρογράφου.

Το ανά χείρας βιβλίο συνιστά ως εκ τούτου αποφασιστική συμβολή στη διάνοιξη ενός δρόμου προς την επικράτεια της μαρξιστικής θεωρίας για το κράτος και την ιδεολογία, ωθώντας μας να μετασχηματίσουμε την προβληματική της μέσα από την υλιστική προσέγγιση της αναπαραγωγής (των καπιταλιστικών σχέσεων παραγωγής), και συνακόλουθα της δυνατότητας διατάραξης και διακοπής της. Με μια λέξη, της επανάστασης.