Φασισμός και καπιταλισμός

Περιγραφή

Ο σύγχρονος καπιταλισμός φαίνεται πως λειτουργεί µε αυτό που στη χαρτοπαιξία αποκαλείται διπλή μπλόφα. Σε πάρα πολλούς τομείς της κοινωνικής και πολιτικής ζωής, παρουσιάζει ένα ακραιφνώς φασιστικό πρόσωπο. Ο περισσότερος κόσμος, ακόμα και στην Αριστερά, σκέφτεται: «Μα δεν μπορεί ο καπιταλισμός όντως να ταυτίζεται µε τον φασισμό». Κι όμως, ταυτίζεται. Φιλοδοξία του βιβλίου αυτού είναι να συμβάλει στην προσπάθεια να χαλάσει η διπλή μπλόφα του σύγχρονου καπιταλισμού.

Θεωρητική αφετηρία του βιβλίου είναι η παραλλαγή μιας γνωστής ρήσης του Νίκου Πουλαντζά: Ο καπιταλισμός είναι αυταρχικός ή δεν είναι καπιταλισμός.

Η παραπάνω διατύπωση, που μπορεί στις αποπροσανατολισμένες μέρες µας να φαίνεται υπερβολικά προκλητική, δεν λέει και τίποτα το φοβερά καινούργιο. Ήδη ο Marx και ο Engels το 1848, στο ιδρυτικό κείμενο της μαρξιστικής ιδεολογίας αλλά και της μαρξιστικής κοινωνικής θεωρίας, είχαν εντοπίσει κάποια θεμελιώδη χαρακτηριστικά του καπιταλισμού, ήδη εμφανή την εποχή του Κομμουνιστικού μανιφέστου.

Στο πολιτικό επίπεδο, το αστικό κράτος συνταυτίζεται µε την αστική τάξη: Οι εργάτες εξαναγκάζονται από τον κρατικό θεσμό να αποδέχονται τη σχέση εκμετάλλευσής τους από τους καπιταλιστές. Στο οικονομικό, οι εργάτες είναι υποχρεωμένοι να υφίστανται καθημερινά μια σχέση υποδούλωσης μέσα στο ίδιο το εργοστάσιο, από τον καπιταλιστή, τους προϊσταμένους τους και τις μηχανές. Και στο ιδεολογικό, κάτι που είναι ιδιαίτερα εμφανές στην εποχή του νεοφιλελευθερισμού: Ολόκληρη αυτή η σχέση εκμετάλλευσης/υποδούλωσης, αυτός ο «δεσποτισμός», όπως τον αποκαλούν οι Marx και Engels, καταξιώνεται ηθικά από τον άμεσα δεδηλωμένο στόχο του καπιταλιστή, που είναι το κέρδος.

Το βιβλίο εξηγεί πώς στη σύγχρονη εποχή ο εγγενής αυταρχισμός του καπιταλισμού είναι πλέον φασισμός.